“หลุมพอเพียง” ปลูกทุกอย่างในหลุมเดียว ลดภาระการรดน้ำ

‘หลุมพอเพียง’ เป็นแนวคิดแบบบูรณาการบริหารจัดการให้มีกินมีใช้แบบประหยัดทุนประหยัดเวลา

วิธีการทำหลุมพอเพียง คือ การปลูกพืชหลายอย่างในหลุมเดียว หลุมที่ว่านี้ไม่ได้สภาพเป็น หลุมลึก ๆ แต่เป็นการปลูกพืชเป็นกลุ่ม ขนาดที่น่าลองทำคือขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 1 เมตร อันนี้ว่ากันถึงคนที่อยากจะลองสัก หลุมหนึ่งแบบขำ ๆ ก่อน แต่สำหรับคนที่มีพื้นที่ว่าง เพื่อเตรียมปลูกพืช ก็น่าจะทำหลายๆหลุมหน่อย ขนาดที่กำลังพอแรง คือขนาดกว้าง 80 – 100 เซนติเมตร จะทำวงกลมหรือสี่เหลี่ยมล็อกก็ได้ ระยะห่างระหว่างหลุม 4×4 เมตร ถ้ามีพื้นที่ 1 ไร่ จะได้ 100 หลุม หรือถ้าไม่มีที่เป็นผืน ก็สร้างหลุมไว้ตามกหัวไร่ปลายนา มุมบ้าน หลังครัว ขอบบ่อน้ำ ริมทางเดิน ได้หมด

ที่เรียกว่าหลุมพอเพียงก็คือวิธีการบริหารจัดการสิ่งที่อยู่ในหลุมเริ่มจากเตรียมพื้นที่ตามขนาดที่กำหนด แล้วก็ปลูกหญ้าแฝกเป็นรูปวงกลมหรือเป็นล็อกสี่เหลี่ยม จากนั้นปลูกไม้ในหลุมนี้ ลงได้ถึง 4 – 5 ประเภทในหลุมเดียว เพื่อลดภาระการรดน้ำปลูกซ้ำ และเกื้อต่อการกำจัดศัตรูพืชเพราะให้ทุกอย่างเกื้อกูลอันเอง

ต้นไม้ที่จะปลูกในหลุมแบ่งเป็น 5 ประเภท

  1. ไม้พี่เลี้ยง เป็นไม้ที่ให้ร่มเงา เก็บน้ำ เก็บความชื้นโดยเฉพาะช่วงร้อนหรือหน้าแล้ง เช่น กล้วยน้ำว้ากล้วยหอม ควรปลูกทางทิศตะวันตก เพราะช่วยบังแสงช่วงบ่ายที่อากาศร้อนจัด เป็นพี่เลี้ยงให้พืชที่ไม่ชอบแดดจัดมาก ได้กล้วยเครือแรกเมื่อปลูก 1 ปี ก็ตัดทิ้ง ปล่อยหน่อใหม่ให้ทำงาน
  2. ไม้ฉลาด เป็นไม้ข้ามปี เป็นไม้ที่เอตัวรอดได้ดี เก็บผลได้นานพอสมควร เช่น ชะอม ผักหวาน มะละกอ ผักติ้ว ผักเม็ก เริ่มเก็บกินได้ตั้งแต่ 1 เดือนไปเรื่อยๆ
  3. ไม้ปัญญาอ่อน หรือ ไม้รายวัน เป็นไม้ล้มลุกปลูกง่าย ตายเร็ว ต้องคอยปลูกใหม่ ดูแลรดน้ำทุกวัน แต่เก็บผลได้เร็ว ได้ทุกวัน เช่น พริก มะเขือ กะเพรา โหระพา ตะไคร้ ข่า ฟักทอง แตงไทย แตงกวา ผักบุ้งจีน คะน้า ฯลฯ เริ่มเก็บกินได้ตั้งแต่ 15 วัน
  4. ไม้บำนาญ เป็นไม้ผลยืนต้น ใช้เวลาปลูก 2 – 4 ปี แต่เมื่อให้ผลผลิตแล้ว เก็บกิน เก็บขายได้เรื่อย ๆ เช่น ขนุน มะม่วง มะนาว กระท้อน เงาะ ทุเรียน มังคุด ยางพารา เป็นต้น ในหลุมหนึ่งก็เลือกปลูกแค่ประเภทเดียว
  5. ไม้มรดก เป็นกลุ่มไม้ใช้สอยที่อายุยืน ใช้เวลาปลูกนาน เก็บไว้เป็นมรดกให้ลูกหลาน ตัดขาย ก็ได้สตางค์ก้อนใหญ่หรือจะเอาไว้ใช้ซ่อมแซมบ้านก็ได้ เช่น ประดู่ สักทอง ยางนา สะเดา พะยูง ชิงชัน ไม้พวกนี้เป็นไม้ใหญ่ ปลูกฝั่งตรงข้ามกับต้นกล้วย

แทนที่จะต้องรถน้ำต้นไม้ทุกต้นหลายครั้ง การทำหลุมพอเพียงก็เหลือการรดน้ำเพียงครั้งเดียวนอกจากนั้น หัวใจหลักของหลุมพอเพียงคือ หากปลูกไม้ยืนต้น ไม่ว่าไม้ผลหรืไม้ใช้สอย ต้องรอไป 3 – 10 ปี หรือมากกว่านั้นกว่าจะได้ผลผลิต แล้วระหว่างนั้นจะอยู่กินอย่างไร ส่วนหญ้าแฝกที่เป็นเสมือนขอบหลุมก็จะช่วยดักตะกอนดินไม่ให้ไหลออกเวลารดน้ำ เก็บกักปุ๋ยไว้ให้ด้วย

พื้นที่ใต้ร่มเงาหรือบริเวณหลุมที่มีการเตรียมดิน ใส่ปุ๋ย ปรับปรุงดิน รดน้ำ และดูแล ยังสามารถใช้ประโยชน์ได้อีกมาก แทนทีจะปล่อยให้วัชพืชขึ้นเป็นภาระที่ต้องคอยกำจัด การปลูกพืชบางอย่างที่มีกลิ่นเฉพาะ ช่วยไล่แมลงศัตรูพืช นอกจากนั้นยังเป็นกุศโลบายที่ทำให้พืชหลักที่ต้องการปลูก เช่น ไม้ผล ยืนต้น ไม้ป่ายืนต้น เจริญเติบโตและมีโอกาสรอดสูง เพราะผู้ปลูกจะคอยห่วงใย หมั่นดูแล ทำให้พืชหลักดังกล่าวเจริญเติบโตดีกว่าปกติอีกด้วย

และหากพืชชนิดใด ชนิดหนึ่งจะเบียดเบียนพืชอื่นมากเกินไปก็คอยควบคุมให้เหมาะสม ตัดแต่งทรงพุ่ม จัดพืชหรือเถาเลื้อยให้เหมาะสม สำหรับพืชพี่เลี้ยงก็ไม่ต้องมาก ในหนึ่งหลุมปลูกกล้วยเพียง 1 – 2 ต้น เท่านั้น คือ ต้นที่กำลังให้เครือ อีกหนึ่งต้นสำรองไว้สำหรับเครือต่อไปนอกนั้นให้ขุดหน่อไปขายหรือไปปลูกที่อื่น

สำหรับการปลูกแฝกรอบโคนต้นมักจะมีคำถามจากเกษตรกรที่เพิ่งเริ่มรู้จักหญ้าแฝกว่า ถ้าปลูกแฝกล้อมต้นไม้หลัก (ไม่ว่าจะอยู่ในรูปแบบหลุมพอเพียงหรือไม้เดี่ยวก็ตาม) แล้วรากแฝกจะไม่แย่งอาหารจากพืชหลักหรือ?

ด้วยหลักธรรมชาติ แฝกก็ต้องการอาหารต้องการน้ำ ต้องการปุ๋ย เหมือนพืชอื่นๆ ดังนั้น ทุกอย่างที่ให้พืชหลัก แฝกก็ได้ด้วย แต่สิ่งที่แฝก คืนให้ กับพืชที่อยู่ใกล้เคียงนั้น มากมายกว่าที่แฝกรับไป นั้นคือ รากแฝกที่สาน เป็นร่างแหในแนวดิ่ง ช่วยยึดดินให้คงรูป เปรียบเสมือนกระถางธรรมชาติ ปมรากแฝกที่มีไมโครซ่า และ จุลินทรีย์ ที่มีประโยชน์ ช่วยเพิ่มธาตุอาหารในดิน ช่วยดูดซับน้ำในดินไว้ แทนที่จะซึมหายลงใต้ดิน อย่างรวดเร็ว

กอแฝกที่เบียดชิดช่วยดักตะกอนดินซึ่งรวมปุ๋ยที่ใส่ และ ใบแฝกที่ตัดมาคลุมดินยังช่วยรักษาดินให้ชุ่มชื้น ในที่สุดก็ย่อยสลายกลายเป็นปุ๋ยชั้นดี ลองนึกว่าทำหลุมพอเพียงในบ้านสัก 10 หลุม ก็ไม้ต้องเหนื่อยถอนวัชพืช ประหยัดน้ำ ประหยัดเวลาดูแล เพราะดูทีเดียวครบหมด ไม่เบื่อด้วย ไม่เหมือนดูพืชชนิดเดียว แวะเยี่ยมวันละหลุมสองหลุมทั้งยังมี พืชอาหารไว้ติดสำหรับทุกมื้อไม่ขาด

ที่มา :  http://www.vcharkarn.com/varticle/43590  ,  Matichon Online

Leave a comment

Related Posts