“มะพูดหวานเมืองนนท์” ของหายากใกล้สูญพันธุ์

มะพูดหวานเมืองนนท์ เป็นผลไม้หายากและใกล้สูญพันธุ์ มะพูดหวานเมืองนนท์นิยมปลูกมาแต่โบราณในแถบ จ.นนทบุรี และย่านใกล้เคียง เช่น ตลิ่งชัน เขตบางกอกน้อย กทม. เพื่อเก็บผลสุกกินเป็นผลไม้ในครัวเรือน เนื่องจากเนื้อสุกมีความหวานสนิท ไม่มีรสเปรี้ยวเจือปน คล้ายกินเนื้อสุกของมะยงชิดอร่อยดี ส่วนผลอ่อนรสเปรี้ยวปนฝาด ไปปอกเปลือกเอาเฉพาะเนื้อ ทำแกงส้มใส่กุ้งทะเลสดอร่อยยิ่งนัก และยังนำเอาเนื้อดิบไปเชื่อมเป็นมะพูดเชื่อม เหมือนกับมะตูมเชื่อมได้อีกด้วย สมัยก่อนนิยมกันมาก

มะพูดหวานเมืองนนท์ หรือ GARCINIA DULCIS KURZ. อยู่ในวงศ์ GUTTIFERAE เป็นไม้ยืนต้น สูง 5-10 เมตร ใบอ่อนเป็นสีน้ำตาลน่าชมยิ่ง ดอกเป็นสีเหลืองอมน้ำตาล ออกเป็นช่อตามซอกใบใกล้ปลายยอด มีกลีบดอก 4 กลีบ ดอกมีกลิ่นหอมเฉพาะตัว ผล เป็นรูปกลมหรืออาจรีเล็กน้อย ผลโตเต็มที่ประมาณลูกเทนนิส ผลดิบเป็นสีเขียว เมื่อสุกเป็นสีเหลืองอมส้ม 1 ผล มี 3-4 เมล็ด ขยายพันธุ์ด้วยเมล็ด ตอนกิ่ง

  • ต้นมะพูด เป็นพันธุ์ไม้ที่มีถิ่นกำเนิดในเอเชียเขตร้อน จัดเป็นไม้ยืนต้นขนาดกลาง มีความสูงของต้นประมาณ 7-10 เมตร (บ้างว่ามีความสูงประมาณ 15 เมตร) เรือนยอดเป็นกลมกลมหรือเป็นรูปไข่ เป็นทรงพุ่มแน่นทึบ ลำต้นตั้งตรง และอาจมีร่องรอยของแผลเป็น มีลักษณะเป็นปุ่มปมตะปุ่มตะป่ำ ซึ่งเกิดจากการหลุดร่วงของกิ่งก้านทั่วไป โดยจะแตกกิ่งก้านต่ำเป็นพุ่มโปร่ง ก้านจะแตกออกจากลำต้นค่อนข้างถี่ และเปลือกลำต้นเป็นสีน้ำตาลเข้ม เรียบ และแตกเป็นร่องตื้น ๆ ตามยาวของลำต้น เมื่อเปลือกต้นเกิดบาดแผลจะมียางสีขาวแล้วเปลี่ยนเป็นสีเหลืองไหลซึมออกมา ขยายพันธุ์ด้วยวิธีการใช้เมล็ดและการใช้กล้าปักชำ มีเขตการกระจายพันธุ์ในป่าดิบชื้น และตามชายห้วยหรือพื้นที่ริมน้ำในป่าเบญจพรรณ โดยจะพบมากทางภาคตะวันออกเฉียงใต้ของประเทศ และในพื้นที่แถบชายแดนจังหวัดสุรินทร์และศรีสะเกษ ส่วนในต่างประเทศสามารถพบได้ที่ประเทศฟิลิปปินส์ ชวา ลาว กัมพูชา และบอร์เนียว
  • ผลมะพูด ผลมีลักษณะเป็นรูปทรงกลมหรือเป็นรูปไข่ มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 5-6 เซนติเมตร ผิวผลเรียบและเป็นมัน ผลอ่อนสีเขียว เมื่อสุกจะเป็นสีเหลืองสดอมสีส้ม เนื้อในผลเป็นสีเหลือง มีรสเปรี้ยวอมหวาน ภายในผลมีเมล็ดประมาณ 2-5 เมล็ด ลักษณะของเมล็ดเป็นรูปรี สีน้ำตาล โดยจะติดผลในช่วงประมาณเดือนพฤษภาคมถึงเดือนมิถุนายน

นอกจากนั้น มะพูดหวานเมืองนนท์หรือ มะพูดทั่วไป ยังถือเป็นไม้มงคลชนิดหนึ่งที่เด็กหรือลูกหลานบ้านไหนปากหนักไม่ยอมพูดจากับใครหรือไม่พูดเลย ผู้เฒ่าผู้แก่ในยุคสมัยก่อนจะเก็บเอาผลสุกของมะพูดหวานเมืองนนท์หรือมะพูดทั่วไปให้เด็กคนนั้นกิน จะกลับมาพูดเก่งได้อย่างเหลือเชื่อ และเป็นความเชื่อเรื่อยมาแต่โบราณจนกระทั่งปัจจุบัน ในทางสมุนไพรของมะพูดทุกชนิด ผลสุกกินแก้ไอ ขับเสมหะ แก้เจ็บคอ แก้เลือดออกตามไรฟัน รากสด กะจำนวนพอประมาณต้มกับน้ำจนเดือด ฝนกับน้ำ หรือฝนกับเหล้าขาว 40 ดีกรี กินเป็นยาแก้ไข้ แก้ร้อนใน และ ถอนพิษสำแดงได้ดีมากประโยชน์ของต้นมะพูด

  • ผลสุกมีรสหวานอมเปรี้ยว ใช้รับประทานเป็นผลไม้ และในปัจจุบันได้มีการนำไปแปรรูปเป็นน้ำผลไม้และผลไม้กวนจำหน่าย
  • ผลดิบมีรสเปรี้ยว ใช้แทนมะนาวในการทำแกงส้มกุ้งสดได้
  • ใบและเปลือกต้นใช้สกัดย้อมสีเส้นไหม โดยจะให้สีเหลืองคล้ายสีเหลืองของดอกบวบ ให้สีเหลืองสด หรือ สีน้ำตาล
  • ต้นมะพูดเป็นไม้ยืนต้นที่มีทรงพุ่มสวยงาม ใบและผลเด่น จึงใช้ปลูกเป็นไม้ประดับและปลูกเพื่อให้ร่มเงาได้ เช่น ปลูกในบริเวณศาลา ใกล้ทางเดิน ริมน้ำ ในสวนผลไม้ เป็นต้น
  • คนไทยโบราณเชื่อว่า หากปลูกต้นมะพูดไว้ในบริเวณบ้านจะช่วยส่งเสริมให้ลูกหลานเป็นคนช่างพูดช่างเจรจา พูดในสิ่งที่ดีงาม พูดจาไพเราะเป็นที่ชื่นชอบของผู้คน แก้เด็กปากหนักไม่ยอมพูดกับใคร โดยจะนิยมปลูกไว้ทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือของบ้าน

ต้นมะพูดถือเป็นต้นไม้ที่มีทรงสวยและให้ร่มเงาได้ดี ซึ่งอย่างที่เราได้บอกไปตั้งแต่ตอนแรกแล้วว่าต้นมะพูดเป็นต้นไม้ที่มีประโยชน์หลายอย่าง แต่นอกเหนือจากนั้นมันยังมีสรรพคุณดี ๆ ที่ถ้าท่านได้ยินแล้วคงไม่อยากให้ต้นมะพูดสูญหายไปจากประเทศไทย โดยสรรพคุณที่น่าสนใจของมันก็คือ ช่วยรักษาโรคเลือดออกตามไรฟัน นอกจากนี้มันยังมีสรรพคุณเป็นยาแก้ไข้ แก้อาการร้อนใน แก้เจ็บคอ ช่วยขับเสมหะ มีฤทธิ์เป็นยาระบายอ่อนๆ แก้อาการช้ำใน ฯลฯ และยังมีสรรพคุณอีกหลายอย่าง ดังนั้นเราเชื่อว่าการที่มะพูดยังคงมีมาถึงทุกวันนี้และกำลังได้รับการส่งเสริมให้มีการปลูกมากขึ้นก็เพราะความมีคุณค่าในตัวของมันนั่นเอง

หากใครที่สนใจ อยากจะปลูกต้นมะพูด สามารถติดต่อขอซื้อกิ่งพันธุ์ได้ที่ สวนผู้พัน โดย คุณวิวัฒน์ มาบุญ 206 หมู่ 7 ต.โพธิ์งาม อ.ประจันตคาม จ.ปราจีนบุรี โทร.08-5974-2554 หรือที่ตลาดนัดสนามหลวง 2 โซน 11 แถว 7 ล็อก 1-3

 

ที่มา  https://www.thairath.co.th/content/500195

Leave a comment